การติดตามสถานภาพการตั้งท้องและระดับความสมบูรณ์พันธุ์ในกวางเลี้ยงด้วยการวิเคราะห์หาสารเตียรอยด์ในอุจจาระด้วยวิธีการที่ไม่ล่วงล้ำร่างกาย

Abstract

อุจจาระของแม่กวางม้า และทรายดาว ในโครงการสวนป่าหนองเขื่อน จำนวน 12 ตัวหลังคลอด จะถูกนำมาวิเคราะห์หาระดับฮอร์โมนเอสโทรเจน และโปรเจสเทอโรน โดยการศึกษานี้มุ่งเน้นที่จะตรวจหารูปแบบทางสรีรวิทยาระบบสืบพันธุ์ของกวางพื้นเมือง และลูกผสมสายพันธุ์ที่ผลิตได้ภายในโครงการ ตั้งแต่ระยะเวลา และระดับของโปรเจสเทอโรน และเอสโทรเจนที่เพิ่มหรือลดลงภายหลังการตกลูก และระดับของฮอร์โมนเอสโทรเจนที่เพิ่มขึ้นเมื่อแม่กวางจะกลับเข้าสู่การเป็นสัดอีกครั้ง ในช่วงที่ทำการศึกษาทดลอง จะมีการเก็บอุจจาระสดจากแม่กวางม้า 6 ตัว และลูกผสมทรายดาว 6 ตัว หลังการคลอดสัปดาห์ละ 2 ครั้งจนกว่าจะแสดงอาการว่าเข้าสู่ระยะเอสทรัสหลังคลอดครั้งแรก วงรอบการเป็นสัดของกวางจะอยู่ที่ 22 ค่า โปรเจสเทอโรนหลังคลอดวันแรกอยู่ที่ 100.79 ng/ml และมีการเพิ่มขึ้นอีกใน 1 สัปดาห์หลังคลอด แต่ไม่พบการเปลี่ยนแปลงระดับเอสโทรเจนอย่างเด่นชัด โดยจะพบการลดต่ำลงหลังคลอดเช่นเดียวกัน และจะเริ่มกลับมาสูงขึ้นเมื่อคลอดลูกได้อย่างน้อย 2 เดือน ซึ่งบ่งชี้ว่าระบบสืบพันธุ์ของแม่กวางกำลังจะเข้าสู่ภาวะปกติ และสามารถกลับเข้าสู่วงรอบการเป็นสัดอีกครั้ง การศึกษาในครั้งนี้ เป็นการศึกษาปริมาณฮอร์โมนที่มีเป้าหมายว่าจะใช้เป็นค่าพื้นฐานของระดับฮอร์โมนรังไข่ในช่วงวงรอบการเป็นสัด เพื่อเตรียมเป็นข้อมูลในการนำไปใช้ เมื่อการเลี้ยงกวางในประเทศไทยเริ่มกลับมาเป็นที่นิยมอีกครั้ง การมีค่าพื้นฐาน โดยเฉพาะค่าที่ศึกษาในกวางลูกผสมน่าจะเป็นข้อมูลที่สามารถพัฒนาระบบการเลี้ยงกวางในประเทศไทยให้มีความก้าวหน้าได้อย่างรวดเร็วยิ่งขึ้น